Artesis Hogeschool Antwerpen

Christiane Stallaert, christiane.stallaert@artesis.be

Het project ‘TransActies’ betreft een onderzoek naar het spanningsveld tussen vertalen en etniciteit. Dit spanningsveld zal worden onderzocht aan de hand van drie deelonderzoeken, elk via een aangepaste methodologie en specifiek corpus.

In een eerste deelonderzoek wordt de interactie tussen vertalen en etniciteit onderzocht op basis van twee historische gevalstudies van etnisch fundamentalisme die bepalend zijn geweest voor de wereldgeschiedenis, m.n. Nazi-Duitsland en het Nationaal-Katholieke Spanje. Vanuit het standpunt van etniciteit kan het Nazisme worden beschouwd als een radicale afwijzing van interculturele interactie, waardoor deze historische case uiterst interessant is voor onze onderzoeksvraag. Vertaalkundig onderzoek m.b.t. Nazi-Duitsland werd verricht door Kate Sturge (2004), die eveneens het verband legt tussen vertalen en etnografie. In tegenstelling tot het onderzoek van Sturge dat gericht is op de Naziperiode zelf, plaatsen wij in een tweede deelonderzoek de naoorlogse periode centraal. Naar analogie met het literatuurwetenschappelijke debat omtrent Theodor Adorno’s dictum (‘writing poetry after Auschwitz is barbaric’) wordt onderzocht welke impact de Holocaust gehad heeft op het vertalen. Deze onderzoeksvraag zal worden bestudeerd aan de hand van een beperkt corpus van teksten over het Nazisme en de Shoah. Op dit corpus wordt een vertaalkundige analyse toegepast, zowel op microniveau (vertaalanalyse) als op macroniveau (sociologie van de vertaling). Rekening houdend met de bevindingen van het eerste en tweede deelonderzoek, wordt in een derde deelonderzoek een corpus van etnografische teksten bestudeerd vanuit vertaalwetenschappelijk standpunt. De onderliggende onderzoeksvraag is de mate waarin het bewustzijn van de Shoah zijn stempel heeft gedrukt op de manier waarop culturen worden vertaald.

Voor elk van de drie vermelde onderzoeken werd reeds vooronderzoek verricht.