Artesis Hogeschool Antwerpen

Gert Vercauteren, gert.vercauteren@artesis.be

Audiodescriptie (AD) is een techniek die erin bestaat audiovisuele producten toegankelijk te maken voor blinden en slechtzienden, door alle visuele en andere informatie waartoe zij geen toegang hebben, in een verbale vertaling om te zetten.

Deze nieuwe vorm van audiovisuele vertaling, die nog maar sinds enkele jaren echt aandacht krijgt binnen de vertaalwetenschap, wordt toegepast voor live evenementen zoals opera en theater, in musea en op andere kunstsites, en voor televisie en bioscoop. Het is vooral deze laatste variant die in steeds meer landen ingang begint te vinden. De beschikbare literatuur over het onderwerp is echter nog zeer beperkt en richt zich in hoofdzaak op het fenomeen zelf en de verschillende vormen ervan [o.a. Greening & Rolph (2007), Orero (2007)], op de bestaande richtlijnen voor audiodescriptie [o.a. Benecke & Dosch (2004), Vercauteren (2007)] en op opleiding en onderzoek in het kader van audiodescriptie [o.a. Braun (2008), Cambeiro & Quereda Herrera (2007)]. Enkele auteurs bekijken ook de eigenheden van audiodescriptie als nieuw tekstgenre [o.a. Piety (2004), Fix (2005)] en als nieuwe vorm van vertaling [o.a. Hyks (2005), Jiménez Hurtado (2007)]. Een van de problemen van AD die in de literatuur worden aangehaald [o.a. Yeung (2007)], is het feit dat (beginnende) beschrijvers vaak moeilijkheden hebben om te bepalen wat ze wel opnemen in hun beschrijving en wat ze weglaten. Omdat ze vaak te weinig vertrouwd zijn met de technieken die in visuele communicatie worden gebruikt om de respectieve relevantie van de verschillende betekenisdragende elementen aan te geven, resulteert deze bepaling niet zelden in (narratief) incoherente beschrijvingen.

Dit doctoraatsonderzoek richt zich op de vraag of het mogelijk is om een model op te stellen dat beschrijvers helpt om voor een variabele audiovisuele narratieve input (meer bepaald uit films) te bepalen wat de meest relevante elementen zijn die moeten worden beschreven. Om deze centrale onderzoeksvraag te beantwoorden, wordt uitgegaan van het principe dat (de meeste) films een verhaal willen vertellen waaraan een min of meer duidelijke narratieve structuur ten grondslag ligt. Aan de hand van inzichten uit filmwetenschap, narratologie en cognitieve theorieën wordt gekeken aan de hand van welke (narratieve) structurerende principes en filmtechnieken regisseurs het verhaal in hun film vertellen en op welke manier de kijkers de elementen die door de regisseur als relevant worden gemarkeerd, interpreteren om het vertelde verhaal te reconstrueren. Op basis hiervan wordt getracht om voor de beschrijver een model te creëren dat voor de verschillende elementen in de intersemiotische structuur van de film aangeeft of ze beschreven moeten worden. Het model zou het voor de beschrijver eenvoudiger moeten maken om te bepalen wat hij wel en niet moet beschrijven, en zou op die manier kunnen bijdragen tot het creëren van beschrijvingen die de narratieve structuur van de film beter weergeven en de blinde of slechtziende kijker in staat stellen om het verhaal eenvoudiger te reconstrueren en volgen.

Bibliografie

      Benecke, B. and Dosch, E. (2004): “Wenn aus Bildern Worte werden – Durch Audio-Description zum Hörfilm.” 3^rd Edition. München, Bayerischer Rundfunk.           

      Braun, S. (2008): “Audio Description from a discourse perspective: a socially relevant framework for research and training”. Linguistica Antuerpiensia New Series Vol. 6: 357-372.

      Cambeiro Andrade, Eva & María Quereda Herrera (2007): “La audiodescripción como herramienta didáctica para el aprendizaje del proceso de traducción”. In Catalina Jiménez (Ed.) Traducción y accesibilidad. Subtitulación para Sordos y audiodescripción para ciegos: nuevas modalidades de Traducción Audiovisual. Frankfurt: Peter Lang: 273-287.

      Fix, U. (2005). Hörfilm. Bildkompensation durch Sprache. Berlin : Erich Schmidt

      Greening, J. & Rolph, D. (2007): “Accessibility - Raising awareness of audio description in the UK ”. Díaz Cintas, Jorge Pilar Orero & Aline Remael  (eds) Media for All: Subtitling for the Deaf, Audio Description and Sign Language. Amsterdam: Rodopi: 127-138.

      Hyks, V. (2005): “Audio Description and Translation. Two related but different skills”. Translating Today 4: 6-8.

      Jiménez Hurtado, C. (2007): “De imágenes a palabras: la audiodescripción como una nueva modalidad de traducción y de representación del conocimiento”, en Gerd Wotjak, Quo vadis Translatologie? Leipzig : Frank und Timme, pp. 143-160.

      Orero, P. (2007): “Sampling audio description in Europe”. In Díaz Cintas, J.; Orero, P. & Remael, A. (eds) Media for All: Subtitling for the Deaf, Audio Description and Sign Language. Amsterdam: Rodopi: 111-125.

      Piety, P. J. (2004): “The Language System of Audio Description: An Investigation as a Discursive Process”. Journal of Visual Impairment and Blindness, August 2004.

      Vercauteren, G. (2007): “Towards a European Guideline for Audio Description”. In Díaz Cintas, Jorge; Orero, Pilar Remael, Aline (eds). Media for All: Subtitling for the Deaf, Audio Description and Sign Language. Amsterdam : Rodopi: 139-149

      Yeung, J. (2007): “Audio Description in the Chinese World”. In Díaz Cintas, Jorge; Orero, Pilar & Remael, Aline (eds). Media for All. Accessibility in Audiovisual Translation. Amsterdam: Rodopi: 231-244