Artesis Hogeschool Antwerpen

 

Abstract: We begonnen met het in kaart brengen wat nu juist afval en emissie is in de bouw. Op de website www.ecn.nl (energie research Centre of the Netherlands) komen we te weten dat bij de sloop e.d. in de bouw veel fijn stof vrij komt dat met ongeveer 50% kan verminderd worden door het beregenen van terrein, onderwerp en afval. Men zou zelfs kunnen gaan naar 90% door bijkomende maatregelen die echter als zeer duur en onpraktisch beschouwd worden.
De emissie speelt zich op een heel ander vlak af. Enerzijds hebben we de emissie van schadelijke stoffen bij de productie van de materialen, anderzijds hebben we de emissie van schadelijke stoffen van componenten van de materialen in de woning waarbij we dan vooral denken aan lijmen, verven enz. Tot slot hebben we de emissie van de verwarmingsinstallatie en voorzieningen voor sanitair warm water van de woning.

Het doel van ons onderzoek is om de afval en emissie in de bouw zoveel mogelijk te reduceren. Hiertoe willen we de ‘wakkere’ bouwheer onafhankelijk informeren over de mogelijkheden hieromtrent. In principe is er echter reeds een onafhankelijke adviseur, namelijk de architect. Zijn professionaliteit stellen we zeker niet in vraag. Er zijn echter veel bouwwerken die mogen uitgevoerd worden zonder tussenkomst van de architect. Werken die vooral op het niveau van de afwerking gebeuren en die vaak onnodig veel afval en emissie met zich mee brengen. We beperken ons daarom ook tot de werken die mogen uitgevoerd worden zonder architect.
Voor wat betreft de afval en de emissie mochten we ons natuurlijk niet beperken tot het bekijken van de verwerking ervan in de woning. Ook de productie, transport, duurzaamheid e.d. spelen een rol bij de productie van afval en emissie. Hierover is echter reeds heel wat onderzoek gebeurd. Het hele ‘cradle to cradle’ proces (levenscyclusanalyse) werd reeds voor heel wat producten onderzocht. Om de doelgroep hierin wegwijs te maken werd hierover wel een hoofdstuk toegevoegd aan ons naslagwerk.

Vooraleer van start te kunnen gaan met het opstellen van maatregelen voor de reductie van afval en emissie bij werkzaamheden die zonder architect mogen uitgevoerd worden, hadden we een duidelijk zicht nodig op de werken die effectief het meest door nieuwe eigenaars van woningen worden uitgevoerd. Onze doelgroep was daarmee meteen vastgelegd. Het verbouwingsgedrag van deze doelgroep werd onderzocht via een enquête die op een website kon worden ingevuld. De potentiële geïnteresseerden werden naar deze website geleid, via postkaarten die gratis werden verdeeld door vastgoedmakelaars, die hun medewerking aan het project verleenden. Het leek ons interessant om de medewerking van enkele vastgoedkantoren te vragen, in ruil voor inzage in onze resultaten. Voor de makelaars kan dit immers een bron van informatie zijn om het koopgedrag van een bepaald profiel van een klant te voorspellen; is een alleenstaand persoon van 25-35 jaar vooral op zoek naar een instapklare woning, of is hij bereid de handen uit de mouwen te steken, en als hij hiertoe bereid is, in welke tijdspanne ziet hij dan dat de werken geklaard zouden moeten zijn.

De resultaten van onze bevraging gaven ons een zicht op de meest voorkomende werkzaamheden die worden uitgevoerd. Het is voor deze werkzaamheden dat wij op zoek zijn gegaan naar manieren om ze zonder creatie van al te veel afval en emissie uit te voeren.
De studenten van het tweede jaar professionele bachelor in het vastgoed werden eveneens ingeschakeld in het project. Na overleg met de betrokken lectoren werden er een aantal opdrachten samengesteld. De studenten werden in groepjes verdeeld en belast met één van de opdrachten. Tijdens het vak “projecten” zijn ze in groep op zoek gegaan naar verschillende manieren om verbouwingen uit te voeren aan een woning, zonder dat daarbij (al te grote) breekwerken moesten gebeuren. Het hoofddoel was om de afvalproductie te minimaliseren. Deze gedachte in het achterhoofd houdend, gingen de studenten op zoek naar manieren om vloeren, buitenschrijnwerk, platte daken, hellende daken,… te renoveren. Een uitgebreid bezoek aan Batibouw, door de studenten en lectoren, kon niet op ons agenda ontbreken, een uitstekende kans om informatie te vergaren omtrent verbouwingsvormen.

Voor de studenten vormde deze opdracht een mooie aanvulling op hun cursus bouwmaterialen / bouwconstructies en een zoektocht naar nieuwe, hedendaagse verbouwingsvormen. Ook het samenwerken in groep wordt op deze manier bevorderd. Uit de projecten van de studenten konden wij later nuttige informatie filteren.
Aan de hand van de resultaten werd door ons een naslagwerk opgesteld. Dit naslagwerk, kreeg de vorm van een brochure waarin bewuste woningeigenaars nuttige tips kunnen vinden om op een afval en emissie reducerende manier (beperkte) verbouwingswerken (waarvoor geen architect vereist is) uit te voeren aan hun woning. De brochure is vooral gericht op mensen die zonder architect gaan werken, omdat net deze mensen geen beschikking hebben over de raadgevingen van een architect. Hij zou namelijk de persoon moeten zijn die hun deze nuttige informatie verschaft.
Het naslagwerk wordt in de eerste plaats verspreid onder alle personen die meewerkten aan ons project. Via de eerder vermelde website zal het naslagwerk beschikbaar worden voor een ruimer publiek.

Affiche en enquête

Type: onderzoeksproject

Looptijd: 01/10/2007 – 30/09/2010

Financieringsbron: PWO en departementale middelen

Interne medewerkers: Inge Stouffs (promotor-hoofduitvoerder), Anja Vanhoof (mede-uitvoerder), Marc Van de Weyngaerdt (mede-uitvoerder), Wendy Van Hauwermeiren (hoofduitvoerder), Tim Bens (mede-uitvoerder), Hans Lambrecht (mede-uitvoerder)

Externe medewerkers: nvt