Nieuwsbrief II bibliotheek Koninklijk Conservatorium Antwerpen - januari 2009
Een precieuze Haydn-partituur en een gedetailleerde uitleg over hoe u automatisch geïnformeerd kan worden over de nieuwe boeken en partituren die door de bibliotheek worden aangekocht, dat en nog veel meer vindt u in dit tweede nummer van het digitale Nieuws uit de boekentoren. Voor meer informatie, vragen en opmerkingen kan u altijd terecht op bibliotheek.kc@artesis.be en op www.conservatorium.be (doorklikken op bibliotheek).

* Partituur in de kijker: Ariana a Naxos, mét handtekening van Joseph Haydn (1732-1809)
Aan het begin van het Haydn-jaar worden in de leeszaal enkele merkwaardige Haydn-partituren tentoongesteld.

De partituur van de beroemde cantate Ariana a Naxos (Hob. XXVIb:2) is wel zeer bijzonder omdat ze de handtekening van Haydn draagt. Van deze compositie bestaan twee geautoriseerde uitgaven: in 1790 verscheen een eerste druk bij Artaria in Wenen en één jaar later publiceerde Haydn dit werk in eigen beheer in Londen. De bibliotheek is in het bezit van een Londens exemplaar, of zoals de titelpagina vermeldt: printed for the author & sold by him at N° 18, Great Pulteney Street & at J. Blands music warehouse 45 Holborn. Om onrechtmatige drukken te voorkomen, signeerde de componist alle exemplaren. Deze druk die zich in de bibliotheek bevindt, bevat bovendien handgeschreven aantekeningen. Er kan voorlopig niet met zekerheid vastgesteld worden of deze ook van de hand van Haydn zijn.
Haydn gaf het werk niet alleen uit, hij verzorgde ook de eerste uitvoering in Londen op 18 februari 1791. En met succes, zoals blijkt uit de recensie uit The Morning Chronicle: ‘The musical world is at this moment enraptured with a Composition which Haydn has brought forth, and which has produced effects bordering on all that Poets used to feign of the ancient lyre. Nothing is talked of – nothing is sought after but Haydn’s Cantata.  … It is written for the Harpsichord or Harp only,… and it was performed by Haydn himself, and sung by Pacchierotti. It abounds with such variety of dramatic modulations – and it is so exquisitely captivating in its larmoyant passages, that it touches and dissolves the audience. They speak of it with rapturous recollection, and Haydn’s Cantata will accordingly be the musical desideratum of the winter.’

* Boek in de kijker:
Jan Van Elsland, Dankbaare naagedachten en geboorte gezangen, op de blyde en heilryke verschyninge, van 't licht der Genade, Jezus Christus: of de geboorte van onzen Heiland en Zaligmaker tot Bethlehem. Begreepen in twintig zangstukken, (Haarlem, erfgenamen Van Hulkenroy, 1739).
Het werk dat deze keer onder de loep genomen wordt, past nog in de voorbije kerstsfeer. Het boek bevat twintig ‘stichtelijke rijmen’ met als thema de geboorte van Christus. De teksten zijn van de hand van Jan van Elsland en werden getoonzet door Cornelis Kauwenberg en Willem Vermooten.                                                                                              
Het exemplaar van de conservatoriumbibliotheek bevindt zich, niettegenstaande in 1726 gepubliceerd, in behoorlijk goede staat. Het voorblad toont de aanbidding van Jezus door de herders. Op het zwart-rode titelblad staat het drukkersmerk afgebeeld: een drukpers met een portret van Laurens Janszoon Coster (ca. 1370-1440), een van de pioniers van de boekdrukkunst. De opdracht is gericht aan ‘alle bescheidene dicht- en zanglievelingen’ en is geschreven door Van Elsland zelf. Hij vraagt de lezer de spel- en drukfouten ‘door ’t kleed der liefde’ te bedekken en vermeldt dat de gezangen in solsleutel werden neergeschreven. De melodieën werden van een begeleiding voorzien.                                                                          
Het boek werd voor het eerst gedrukt in 1718 en werd opnieuw uitgegeven in 1735. Het exemplaar in onze collectie is een derde druk, vermoedelijk uit 1739. In 1764 werd de laatste editie gedrukt. Volgens  P.G. Witsen Geysbeek (in het Biographisch anthologisch en critisch woordenboek der Nederduitsche dichters, 1822) waren de gezangen ‘voormaals tamelijk in trek bij de liefhebbers van stichtelijke zangstukken, en zijn verscheiden malen gedrukt, doch vervolgens verouderd, door beteren vervangen en vergeten.’                                                            
Jan Van Elsland stamde uit een Vlaams-Haarlemse doopsgezind familie. Als dichter en toneelschrijver was hij vooral succesvol in het Haarlem van de vroege 18e eeuw. Binnen zijn geloofsgemeenschap bekleedde de functie van diaken. In 1692 of 93 huwde hij Isabella van Oudenburgh. Na lange tijd elders te hebben gewoond, keerde hij in 1735 terug naar zijn geboortestad om er zijn oude dag door te brengen in het 'Leproos-Huis'. Al na zeven maanden overleed hij daar.                                                                                                                     
Wat de muziek betreft, weet men dat Vermooten dertien stukken voor zijn rekening nam, Kauwenberg  componeerde de overige zeven. Ze maakten beiden deel uit van de Hernhutter-beweging, een Evangelische Broedergemeente, die in het begin de 18de eeuw vaste voet kreeg in Haarlem. Voor de Hernhutters staat het leven en het lijden van Christus centraal. Hierdoor was er een steeds grotere vraag naar geestelijke liederen zoals deze stichtelijke rijmen. (Inneke Daghelet

* Tentoonstelling: Olivier Messiaen (1908-1992) : La vie terrestre et éternité bienheureuse
Naar aanleiding van het voorbije Messiaen-jaar maakte projectmedewerkster Evy De Smedt een kleine tentoonstelling over de componist en organist Olivier Messiaen.
Aan de hand van partituren en foto’s geeft de tentoonstelling een overzicht van Messiaens werk. Enkele voorbeelden van partituren die u kan zien: Apparition de l’église éternelle, Quatuor pour la fin de temps, Turangalîla-symphonie, Quatre études de rythme, Messe de la Pentecôte en Catalogue d’Oiseaux. Daarnaast  vindt u op de tentoonstelling een door Messiaen gesigneerde partituur van La Nativité du Seigneur, die hij schonk aan organist-componist en conservatoriumdirecteur Flor Peeters (1903-1986). Nog tot 13 maart op de uitleendienst te bezichtigen.

* Een kleine greep uit de vele aanwinsten:
In 2008 werden 14.324 (!) objecten aan de bibliotheekcatalogus toegevoegd. Die grote aanwinst was alleen mogelijk door de volgehouden inspanning van alle bibliotheekmedewerkers en de medewerking van het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek. Waarvoor dank.

PARTITUREN
Deneire, Hanne, Rana: bass clarinet & piano (Metropolis, 2008)
Donatoni, Franco, Nidi: due pezzi per ottavino (Ricordi, 1979)
Foss, Lukas, Three American pieces: for flute and piano (Fischer, 1993)
Gubaidulina, Sofia, Allegro rustico: Klänge des Waldes für Flöte und Klavier  (Sikorski, 1991)
Hurník, Ilja, Suita für Alt-Saxophon und Klavier (Tonger, 1996)
Laporte, André, Inclinations: für Flöte (Tonos, 1969)
Mahler, Gustav, Lied von der Erde: Der Abschied. Clavierauszug - Facsimile (Stichting ‘Rondom Mahler’, 2002)
Meulemans, Arthur, Symfonie nr. 2 in C (MPH, 2008)
Nuyts, Frank, The Abduction of the East (MPH, 2009)
Oswald, Andreas, Sonata for three violins (Prima la Musica!, 2007)
Raphael, Günther, Sonate für Alt-Saxophon und Klavier (Tonger, 1982)
Rivera, Carlos R., Whirler of the dance: three muses for solo guitar (Dobermann-Ypann, 1999)
Röntgen, Julius, Aus Jotunheim: for horn and piano (NMI, 2003)
Röntgen, Julius, Selected organ works (Donemus, 2005)
Röntgen, Julius, Sonata in D major for oboe and piano (NMI, 2006)
Röntgen, Julius, Sonata in c minor for viola and piano (NMI, 2006)
Shuebruk, R., The complete Shuebruk lip trainers for trombone/baritone (Fischer, 2008)
Sommereyns, Gwendolyn, Petra eternal: harp solo (Metropolis, 2006)
Stenhammar, Wilhelm, Streichquartette nr. 4 (MPH, 2008)
Vivaldi, Antonio, Concerto ‘La tempesta di mare’ (Ricordi, 1978)
Von Webern, Anton, Cello sonata (Fischer, 1970)
Zárata, José, Cahier d’Amiens: pour flute et gitare (Madrid, 2001)

BOEKEN
Bone, Lloyd E., Guide to the euphonium repertoire (Indiana University Press, 2007)
Bos, Stef, Alles wat was (Lannoo, 2005)
Danval, Marc, Toots Thielemans: biografie (Lannoo, 2006)
Eco, Umberto, De geschiedenis van de schoonheid (Bakker, 2008)
Enquist, Anna, Contrapunt: roman (Arbeiderspers, 2008)
Fokke, Erik, Francis Poulenc: monnik en kwajongen (SUN, 2007)
Goehr, Lydia, The imaginary museum of musical works (Oxford University Press, 2007)
Kivy, Peter, Osmin’s rage: philosophical reflections on opera, drama, and text (Cornell University Press, 1999)
Ryom, Peter, Antonio Vivaldi. Thematisch-systematisches Verzeichnis seiner Werke (Breitkopf & Härtel, 2007)
Shipton, Alyn, A new history of jazz (Continuum, 2007)
Van Munster, Peter, Repertoire catalogue: piccolo, alto flute, bass flute, including ca. 900 works for flute choir or flute orchestra (Riverberi Sonori, 2004)

CD’S
Benelux Fluitconcours 2008 (LS, 2008)
Brahms, Johannes, Clarinet Quintet, op. 115 / Ensemble Walter Boeykens (+ dvd) (EPR-Classics, 2007)
Gade, Niels, Works for piano / Edoardo Torbianelli (Pan Classics, 2006)
Musique américaine pour piano / Noël Lee (LDC, 1993)
Skrjabin, Alexander, Mazurkas (complete) / Béatrice Long (Naxos, 1999)
Susato, Tielman, Het ierste en tweetste musyck boexken (NM Classics, 2002)
Sweelinck, Jan Pieterszoon, The complete keyboard works (NM Classics, s.a.)
ten Holt, Simeon, Highlights pianomusic (+ dvd) (Composers’ Voice, 2003)
Van de Velde, Wannes, Wannes: het beste (Universal, 2008)

DVD’S
Debussy, Claude, Pelléas et Mélisande / Orchestra and Chorus of Welsh National Opera o.l.v. Pierre Boulez (DG, 2005)
Handel, G.F., Rinaldo / Bayerisches Staatsorchester o.l.v. Harry Bicket (Arthaus Music, 2001)
Hewitt, Angela, Bach performance on the piano (Hyperion, 2008)
Monteverdi, Claudio, L’Orfeo / Opernhaus Zürich o.l.v. Nikolaus Harnoncourt (DG, 2005)
Petit, Roland, Proust / Orchestre de l’Opéra national de Paris o.l.v. Koen Kessels (Bel Air, 2008)
Prokofiev, Sergei, Cinderella / Paris Opera Orchestra o.l.v. Koen Kessels (Opus Arte, 2008)
Wagner, Richard, Die Walküre / Orchester der Bayreuther Festspiele o.l.v. Pierre Boulez (DG, 2005)

* Signaleren van nieuwe titels
De bibliotheek kan u automatisch op de hoogte brengen van de nieuwe titels uit de Conservatoriumbibliotheek en uit de andere bibliotheken van het Anet-netwerk. De selectie van de titels waarop u wenst geattendeerd te worden, gebeurt aan de hand van een profiel. 
In dat profiel kan u uw interessegebied omschrijven aan de hand van auteursnamen, trefwoorden, titelwoorden, ... U kan ook verschillende profielen aanmaken. De lijst met nieuwe aanwinsten die u kunnen interessen, ontvangt u dan via mail.
Hoe maakt u een attenderingsprofiel aan?
- Klik hier
- Aanmelden: gebruik als identificatie één van de twee nummers ( streepjescode of administratief nummer) op de achterzijde van uw studenten- of personeelskaart en geef vervolgens uw geboortedatum in als volgt: dd/mm/jjjj
- Ga naar ‘lezersgegevens’
- Klik op ‘attendering’
- Vervolgens kiest u uit onderstaande lijst:

Overzicht van beschikbare profielen
• De bibliotheek heeft voor u al een aantal vaste profielen klaargezet
• Om u te abonneren klikt u het profiel aan. Bijv. vocale muziek en bladmuziek
• U kan vervolgens nog een aantal selectiecriteria toevoegen (zoals beperken naar jaar van uitgave, taal, bibliotheek die de titel bezit)
• Klik op ‘abonneer’
• Wilt u de andere beschikbare profielen zien, klik op ‘overzicht van beschikbare profielen’
• Klik op ‘menu’ om terug te gaan naar de startpagina van attendering

Profielen waarop u ingetekend hebt.
• Hier vindt u alle profielen die u hebt aangemaakt
• Klik op het profiel om de details op te roepen en het profiel eventueel te wijzigen of te schrappen
• Klik op ‘menu’ om terug te gaan naar de startpagina van attendering

Specifiek profiel aanvragen
Hier kan u een specifiek profiel aanvragen
• Omschrijf uw interessegebied zo goed mogelijk
• Maak hierbij eventueel gebruik van specifieke trefwoorden, auteursnamen of enkele voorbeeldreferenties
• Klik op ‘verstuur uw aanvraag’
• Deze wordt doorgestuurd naar de helpdesk van de Artesis bibliotheken, die voor u  een profiel zal aanmaken
• Zodra uw profiel is aangemaakt, verschijnt het in uw overzicht van profielen waarop u heeft ingetekend
• Klik op ‘menu’ om terug te gaan naar de startpagina van attendering

Parameters
• Op dit scherm kunt u een aantal parameters voor uw profiel invullen
• Hier kan u eventueel uw profielen schrappen
• Vergeet niet te registreren indien u wijzigingen heeft aangebracht
• Wanneer de geldigheid van uw inschrijving in de bibliotheek is verstreken, zal u geen signalementen meer ontvangen. Neem daarom tijdig contact op met de bibliotheek om uw inschrijving te hernieuwen
• Klik op ‘menu’ om terug te gaan naar de startpagina van attendering

Ook de andere online bibliotheekdiensten zijn met dezelfde login beschikbaar: persoonsgegevens bekijken, boeken verlengen, uitgeleende boeken uit de collectie van de Artesis Hogeschool Antwerpen reserveren of een document uit een andere bibliotheek aanvragen.

* Schenkingen:
Ook in 2008 ontving de bibliotheek een groot aantal schenkingen, evenveel waardevolle aanvullingen van onze collectie. Veel dank dan ook aan de milde schenkers:
Frank Agsteribbe, Jeroen Billiet, Veerle Bosmans, Toon Brouwers, Patrick Denecker, Bob De Nijs, Andrea Durlet, Luc Famaey, Hugo Heughebaert, Tom Janssens, Joke Kersters-Bruynseels, Koor & Stem, Willem Lamers, Marianne Laurent, Luc Leytens, Herman Mariën, Nederlands Muziek Instituut, Vic Nees, Frank Nuyts, René Pandelaers, Albert Pepermans, Guido Persoons, Miep Roelstraete-Instal, Michaël Scheck, Evelyn Stroobach, Studiecentrum voor Vlaamse Muziek, Edoardo Torbianelli, Familie Eugène Traey, Rik Van Hal, Jozef Van Maele, Stefan Van Puymbroeck, Marc Van Runxt, Vlaamse Mandoline Federatie, Wilfried Westerlinck, Stephan Weytjens, Rudi Wilderjans, Familie Juliaan Wilmots.

-----
Teksten: Adeline Boeckaert, Inneke Daghelet, Jan Dewilde