|
Morfologisch onderzoek naar het benutten van vrijgemaakte gronden in een aantal steden in de Nederlanden (1576-1640): empirisme, innovatie en theorie.(D)
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/06/2004
Einddatum: 30/04/2008
Betrokkenen: Piet Lombaerde, Jochen De Vylder
Abstract:
Voor dit doctoraalonderzoek wordt een nieuw en onontgonnen thema in de geschiedenis van de stedenbouw aangeboord, namelijk de invloed die het rationele gebruik van vrijgemaakte gronden in de binnenstad heeft uitgeoefend op het ontstaan van een stedenbouwkundige praktijk in middelgrote en grote steden in de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden op het einde van de zestiende en het begin van de zeventiende eeuw. Welke concepten lagen aan de basis van deze projecten en meer belangrijk hoe werden deze concepten geïnterpreteerd? Daarop aansluitend zal nagegaan worden op welke wijze deze nieuwe stedenbouwkundige praktijken mede de theorievorming over de moderne stedenbouw hebben vorm gegeven, o.a. in de geschriften en gepubliceerde werken over stedenbouw van Simon Stevin, Salomon Bray, Samuel Marolois, e.a.
Van groot belang is de mentaliteitswijziging, veroorzaakt door politieke en religieuze machtsverschuivingen en nieuwe economische principes, van lokale overheden in een aantal steden van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden in de periode 1576-1640. Onder het Cavinistisch bestuur nam men nieuwe standpunten in met betrekking tot de betekenis en functie van de stad. Geconfisqueerde gronden leenden zich perfect tot het uitwerken van nieuwe structuren in de binnenstad. De nieuwe bestemming die deze gronden, veelal kloostergronden, kregen werd soms gekoppeld aan interpretaties van concepten en begrippen uit de architectuurtheorie (cfr. Vitruvius en Alberti).
In dit onderzoek zal gezocht worden naar dieperliggende mechanismen van stadsontwikkeling, meer bepaald de wijze waarop het historisch gegroeid stedelijk netwerk in welbepaalde periode van de geschiedenis volgens nieuw geïntroduceerde principes, veranderde machtsstructuren en geïnterpreteerde concepten getransformeerd wordt. De werkhypothese bestaat uit een bevraging naar deze transformatieprocessen. De interpretaties van concepten uit het werk van Vitruvius en Alberti op de stedenbouw zijn daarbij essentieel. Het onderzoek hierover is baanbrekend, omdat hiermee de vraag gesteld wordt of niet veeleer concrete stedelijke ingrepen aan de basis van een in de zeventiende eeuw opkomende stedenbouwkundige theorievorming liggen, in plaats van de nieuwe versterkingen volgens het gebastioneerd systeem, die zich aan de buitenzijde in de periferie van de historische stad voltrokken.
Aangezien originele aanpassingsplannen en voorstelplannen van ondermeer geseculariseerde kloostergronden een van de belangrijkste informatiebronnen vormt voor dit onderwerp zal voornamelijk gebruik gemaakt worden van nieuwe informatica programma’s die ons toelaten de vergelijkingen tussen ingrepen en transformaties in bepaalde steden en wijken optimaal te analyseren.
Tussen Stad en Landschap - een fundamenteel-strategisch onderzoek naar de rol van het landschap binnen een verstedelijkende netwerkmaatschappij (D)
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2005
Einddatum: 31/12/2009
Betrokkenen: Richard Foqué, Steve Salembier
Abstract:
Onder invloed van de klimaatswijzigingen krijgen we in de nabije toekomst te kampen met een gevoelige zeespiegelstijging en een sterke toename van neerslagdebieten. Er zal bijgevolg meer ruimte moeten worden gemaakt voor water. Het Vlaamse landschap is echter in sterke mate verstedelijkt. Door verharding en inpoldering werd het watersysteem dan ook systematisch teruggedrongen met overstromingen en wateroverlast tot gevolg. In tegenstelling tot onze noorderburen, waar water vanuit historisch perspectief steeds een dwingende en regulerende rol heeft gespeeld voor de inrichting van het landschap is dit in Vlaanderen een zeer moeilijke opgave. Er zal veeleer 'gesleuteld' moeten worden aan een landschap dat 'incrementeel' is gegroeid en daarmee onaangepast is aan de nakende wateropgave. Dit onderzoek richt zich dan ook tot vraag hoe de wateropgave kan worden geïntegreerd binnen het verstedelijkte Vlaamse landschap en wat daarvan de meerwaarde kan zijn voor het stedenbouwkundig ontwerp. Vanuit 6 case-studies in het benedenscheldebekken worden de mogelijkheden en beperkingen ontwerpend afgetoetst.
Case Studies as a Method for Research by Design
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2005
Einddatum: 30/06/2008
Betrokkenen: Richard Foqué
Abstract:
This project centres on the question of the 'sceintific' status of architecture. The core activity of the architect; design, seems to escape the existing context defining scientific research. This project wants to create the framework for continuous research using a methodology that is recognised as an instrument to articulate the scientific character of design. This method is case study research and fits within the framework of research by design (Foqué, 1996a, 2000, 2002) Case study research can contribute to the elaboration of architectural design theory. This is based on the assumption that the results of case study research can provide a solid and general framework whereina consistent body of knowledge regarding architectural design processes can be generated. It should allow for deeper insight in the complex relationship between context, product and process, which governs every design process on the one hand and between the social actors involved on the other hand. Insights acquired from case study knowledge offer us the necessary keys for an improved understanding of individually used design methodology both in academic or professional settings and by doing so, enabling the architect to continually improve personal and collaborative design capabilities, resulting in 'better' products in the built environment. If, at the same time, this learning process could be founded on a common and repeatable method of case study research, we may have taken a first step towards establishing a general design theory based on pragmatic thinking, where the unity between the process of learning and experience, between conceptual thougth and situational consciousness is curcial (Putmann, 1995). The process of design and the change causes by it is based on making a backward and forward connection between how we affect the outside world and how we benefit or suffer from that world in consequence. It refers to discovering the connection between things as well as the potential for making connections. This defines the concept of research by design. It is based on argumentative and rhetoric means. Yet argumentation and rhetoric are not to be interpreted as mere skilfulness or as pure techniques of persuasion, but as necessary components of a pragmatic approach in seeking the best design solution and why this design solution is optimal within a given context.
Rol en betekenis van lichtinval in barokarchitectuur in West- en Centraal Europa (17de tot midden-18de eeuw)
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 16/01/2006
Einddatum: 15/01/2010
Betrokkenen: Piet Lombaerde, Marc Muylle, Nathalie Poppe
Abstract:
Tijdens de 17de en 18de eeuw kende Europa een opstoot van innovaties m.b.t. de wetenschappen, de toegepaste wetenschappen en de schone kunsten. De nieuwe kennis die ontstond, werd toegepast in heel wat bouwwerken waarbij een experimentele aanpak vaak tot nieuwe ideeën en verworvenheden leidde. Wetenschappen en kunsten raakten onlosmakelijk met elkaar verbonden, wat zorgde voor architecturale hoogstandjes met verrassende aandachtspunten. Als nooit tevoren werd er geëxperimenteerd met perspectief, geometrie, optica, katoptrica, mechanica e.a. Nieuwe ruimtelijke interpretaties kwamen tot stand in zowel religieuze - als burgerlijke architectuur.
Vreemd genoeg staat het onderzoek naar de vernieuwingen en innovaties, voortvloeiend uit de symbiose van kunsten en wetenschappen voor de zeventiende- en achttiende-eeuwse architectuur nog in haar kinderschoenen. Wel werden reeds heel wat vragen gesteld in een aantal algemene studies (o.a. R. Wittkower & I.B. Jaffé, 1972; J. O’Malley, 1999; G. Hersey, 2000; R. Harbison, 2000) en werden er verschillende beschrijvingen van afzonderlijke kennisdomeinen geleverd (o.a. H. Van Looy, 1979; R.S. Woolhouse, 1998; H.W. Kruft 1994; J. Dhombres, 2003), maar een grondige studie over de nieuwe aspecten die eruit naar voor komen voor de architectuur, ontbreekt. Het doel van dit doctoraatsonderzoek bestaat er dan ook in om één der thema’s, waarbinnen heel wat vernieuwingen op theoretisch en praktisch gebied bestonden - nl. de lichtstudie -, m.b.t. de architectuur te onderzoeken. Tevens ligt het in de bedoeling van deze studie om nieuwe digitale technieken en programma’s aan te wenden, die de mogelijkheid hebben om soms zeer complexe lichtmetingen (rechtstreekse lichtinval op verschillende uren van de dag, en over het jaar gespreid, diffuus licht, lichtreflectie e.a.) te reconstrueren.
Onderzoeksvragen:
Volgende onderzoeksvragen zullen gesteld worden:
- binnen welke wetenschappen (optica, katoptrica, astronomie, wiskunde e.a.) wordt het licht tijdens de zestiende en zeventiende eeuw bestudeerd en op welke wijze wordt het licht gedefinieerd? Zeer belangrijk daarbij is het onderscheid tussen dag- en kunstlicht.
- welke relatie wordt gelegd tussen licht en architectuur, in het bijzonder wat het binnenlicht betreft? Zowel aan architectuurtheorie als aan gerealiseerde gevalstudies wordt aandacht besteed.
- wat is de betekenis die aan het licht wordt toegekend, in het bijzonder in verband met de contrareformatie en reformatie? Welke theoretische geschriften leveren hierover informatie?
- is het mogelijk om de Barokarchitectuur op een nieuwe wijze te omschrijven, dit in functie van de rol en betekenis die het licht heeft bij het ontwerp
van nieuwe architectuur tijdens de zestiende en zeventiende eeuw?
Geplande methodologie:
De thesis die ik het voorbije academiejaar als afstudeerproject indiende (grootste onderscheiding) zou als uitgangspunt dienen. Ze kaderde volledig binnen deze thematiek en de te volgen methodologie kwam er reeds in grote mate aan bod. Het onderwerp van deze thesis betrof de Antwerpse St.-Carolus Borromeuskerk. Dit bouwwerk toont als geen ander de experimentele aanpak van de jezuïeten, die zich toen in Antwerpen vestigden. De jezuïetenpater François d’Aguilòn die het volledige concept van de Antwerpse kerk uitdacht, gaf in 1613 bij Plantin – Moretus een boek over optica uit: Opticorum libri sex philosophis iuxta ac mathematicis utiles(A. Ziggelaar, 1983). Een aantal toepassingen ervan zijn terug te vinden in het Antwerpse interieur. Een archieftekst uit die tijd vermeldt zelfs uitdrukkelijk dat d’Aguilón destijds een lichtstudie op het kerkontwerp uitvoerde. Via digitale technieken heb ik een lichtstudie op deze kerk ondernomen om na te gaan in hoeverre d’Aguilón zijn wetenschappelijke kennis overgedragen had op het kerkontwerp. Verrassende inzichten kwamen boven water maar konden moeilijk naar waarde geschat worden daar ze niet afgewogen konden worden tegen een breder onderzoek naar de rol en betekenis van de lichtwerking in barokarchitectuur. Ongetwijfeld loont zulk een onderzoek de moeite. Werken als L’Idea della Architettura Universale, Venetië, 1613 van Vincenzo Scamozzi, geven beschrijvingen van lichtinval voor gebouwen. Dat wijst erop dat de Antwerpse kerk geen eenzaam voorbeeld is van een uitgekiende architectuur waarbij wetenschappelijke kennis en experimenten inzake optica een belangrijke rol spelen. Diepgaande bestudering van case studies zou hierover opheldering kunnen brengen. Bovendien laat het gebruik van digitale middelen toe via een vernieuwende benadering op een verantwoorde wetenschappelijke wijze tot nieuwe uitspraken te komen.
Er zal gebruik worden gemaakt van nieuwe technieken, zoals enerzijds 3D reconstructie aan de hand van historische plannen en fotogrammetrie om de architecturale ruimte digitaal te onderzoeken, en anderzijds van reflectie – kwantifiseringssoftware. Deze laatste wordt op het 3D model toegepast om de in de historische werken beschreven principes van nieuwe ruimtelijke interpretatie op het gebied van optica aan de werkelijke uitvoering te kunnen toetsen.
In de doctorale studie zullen aantal zorgvuldig uitgezochte gebouwen (in hoofdzaak kerkelijke, omdat daar de meeste innovaties op het gebied van licht zich voordeden, o.a. ook in kerkarchitectuur van de jezuïeten) aan hoger vermelde digitale analysetechnieken worden onderworpen. De historische context, waarin zij tot stand kwamen en de theoretische geschriften die op deze toepassingen de nodige verklaring kunnen geven voor de rol en betekenis van het licht, zijn essentiële onderdelen van deze case studies.
BIBLIOGRAFIE
DHOMBRES J., ‘Shadows of a Circle, or What is there to be seen? Some figurative discourses in the mathematical sciences during the seventeenth century’, in: L. MASSEY (ed.), The Treatise on Perspective, Washington, 2003.
FERGUSON A., Philosophy trough the 18th century and allied topics, Londen 1972.
HARBISON R., Reflections on Baroque, Chicago, 2000.
HERSEY G., Architecture and Geometry in the Age of the Baroque, Chicago, 2000, pp.53-77.
KRUFT, H.W., A History of Architectural Theory, Princeton, 1994.
NISSEN H., Orientation. Studieën zur Geschichte der Religion, Berlijn (weidman) 1905 – 1910.
O'MALLEY J. et al. (eds.), The Jesuits. Cultures, Sciences, and the Arts, 1540-1773, Toronto, 1999.
VAN LOOY H., Chronologie en analyse van de mathematische handschriften van Gregorius a Sancto Vincentio,(1584-1667), (onuitg. doctoraatsverhandeling, K.U.Leuven), 1979.
WITTKOWER H.W. & JAFFE I.B., Baroque Art: The Jesuit Contribution, New York, 1972.
WOOLHOUSE R.S., Descartes, Spinoza, Leibniz; the concept of stubstance in the 17th century metaphysics, Dordrecht, 1988.
ZIGGELAAR A., François de Aguilón S.J. (1567-1617). Scientist and architect, Rome, 1983.
Mogelijke samenwerkingsverbanden:
- in het kader van digitale beeldtechnieken (3D, puntenwolken e.a.) wordt samengewerkt met gespecialiseerde bedrijven, zoals GLOBE (Zandhoven), dat hun gesofisticeerde apparatuur en know how ter beschikken stelt ten voordele van het wetenschappelijk onderzoek ; deze samenwerking gebeurt in het kader van het programma Link, met de Kamer van Koophandel en de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen.
- ook van Prof. Karl Kraus, Institute of Photogrammetry and Remote Sensing, Vienna University of Technology, kregen wij een positief antwoord: “We would appreciate a long-term cooperation between your Institute / Department and ours.” Deze opportuniteit kadert in de lopende onderhandeling van een ERASMUS studenten/docenten uitwisseling met de Vienna University of Technology, Oostenrijk.
- het onderzoek maaktbovendien deel uit van de wetenschappelijke activiteiten van het Centrum voor Stadsgeschiedenis, een gemeenschappelijk initiatief van het Departement Geschiedenis van de Universiteit Antwerpen en het Departement Ontwerpwetenschappen van de Artesis Hogeschool Antwerpen.
- het onderzoeksteam zou bestaan uit Prof. dr. G. Marnef (historische en methodologische begeleiding), prof. dr. P. Lombaerde (architectuurhistorische en theoretische begeleiding); prof. msc. M. Muylle (informatica) en de kandidaat zelf.
Wetenschappelijke en/of maatschappelijke relevantie:
- wetenschappelijke bijdrage leveren aan de architectuurtheorie en geschiedenis, meer bepaald m.b.t. de barok, dit in het kader van lichtstudies van welbepaalde bouwwerken;
- betrekken van nieuwe geavanceerde digitale technieken en programma’s op de analyse van gebouwen (in dit geval historische bouwwerken/ontwerpen);
- deze doctorale studie vormt de logische voortzetting en betekent tevens de afronding van een globaal onderzoek over barok en innovatie aan het Henry van de Velde-instituut; dat onderzoek bestaat uit drie delen:
1. Grondige studie van innovatie op het gebied van ruimte, licht en perspectief in de St.-Carolus Borromeuskerk te Antwerpen (goedgekeurd Hogeschoolonderzoek met academiseringsgelden voor 2005-2006)
2. BOF-onderzoek met als titel: ‘Naar een nieuwe symbiose van ruimte, licht, kleur en perspectief in architectuur en beeldende kunst in de 17de eeuw: de eerste jezuïetenkerken in het hertogdom Brabant (1613-1670): i.s.m. departement Geschiedenis en het Centrum voor Stadsgeschiedenis van de Universiteit Antwerpen: 2006-2007;
3. Doctoraal onderzoek, waarin meer specifiek de lichtstudie voor een aantal typische barokke gebouwen in West- en Centraal Europa wordt bestudeerd aan de hand van digitale technieken en aan de hand van eigentijdse theoretische teksten wordt verklaard: dit onderzoek heeft betrekking op het thans aangevraagde doctoraat.
Vader en zoon Van Steenbergen: een eeuw architectuur in Antwerpen
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 23/01/2006
Einddatum: 22/01/2010
Betrokkenen: Piet Lombaerde, Pieter Brosens
Abstract:
Het onderzoek spitst zich toe op het werk van twee generaties architecten: Eduard Van Steenbergen (1889-1952) en zijn zoon Edward (Van Steenbergen, 1925-2003). Beiden realiseerden een kwalitatief hoogstaand oeuvre dat representatief is voor het tijdsscharnier waarin het ontstond.
Beide architecten doorliepen tijdens hun carrière een formele evolutie. In welke mate en hoe dit ingegeven is door de eigen tijdsgeest, door blootstelling aan externe ideeën, binnen- en buitenlandse invloeden en als gevolg van contacten met gelijkgestemden, dient nader onderzocht. De betrachting bestaat erin inzicht te verkrijgen in hun handelen en denken, rekening houdend met sociaal-economische randvoorwaarden en met het culturele en politieke leven, die hun visie hebben beïnvloed. Een aantal belangrijke vragen dienen gesteld te worden: Wat zijn de beweegredenen van progressieve architecten, kunstenaars en politici?, Welke contacten tussen de verschillende disciplines liggen aan de basis van de architectuur?, Op welke wijze spelen die architecten in op de tendensen binnen het internationale modernisme?. Een amalgaam van parameters moet in rekening worden gebracht teneinde de totstandkoming van de moderne architectuur en het ontstaan van bepaalde ideeën en filosofieën gedurende de 20ste eeuw in Antwerpen in kaart te brengen. Bovendien dringt in deze context een diepgaand onderzoek naar de opdrachtgevers voor deze nieuwe architectuur zich op.
Het belichten van een aantal belangrijke projecten van beide architecten kan een wetenschappelijk inzicht geven in de verschillende facetten van de verschuivende architectuurpraktijk. Een grondige ontleding van deze architectuurpraktijk in het interbellum, maar vooral ook na WO II, verdient een grotere aandacht. Wetenschappelijk werk m.b.t. deze probleemstellingen, gezien in een wisselende economische en culturele context, kan het inzicht aanscherpen en nieuwe inzichten creëren.
Constructieve en bouwfysische voorwaarden voor ondergronds bouwen en leven
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/11/2006
Einddatum: 31/10/2010
Betrokkenen: Lucien Denissen
Abstract:
Ondergronds bouwen kan een valabele oplossing vormen in het streven naar een duurzame gebouwde omgeving. De creatie van hoogwaardige ondergrondse ruimtes geschikt voor werken, winkelen en zelfs wonen vergt een grondige voorbereidende studie. Het doctoraatsonderzoek tracht de bestaande gefragmenteerde kennis te bundelen en uit te breiden om te komen tot een alomvattende ontwerpstrategie. Hierbij wordt aandacht besteed aan de toetreding van daglicht, brandveiligheid en toegankelijkheid, structurele stabiliteit en uitvoeringstechnieken, economische haalbaarheid en voornamelijk de klimatisering en bouwfysische aspecten. Het onderzoek zal finaal uitmonden in een naslagwerk en een elektronische databank die voor toekomstige ontwerpers en bouwheren een leidraad vormen bij het creëren van ondergrondse ruimtes met een grote architecturale leefbaarheid.
Building knowledge in architecture.
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 30/09/2008
Betrokkenen: Richard Foqué
Abstract:
Dit project is de invulling van een eerder goedgekeurd project door de DOR. Het resultaat zal de publicatie van een boek zijn onder de gelijknamige titel te verwachten in het najaar 2008. Het onderzoek omvat drie grote delen. Een eerste deel onderzoekt de paradigma’s, die ten grondslag liggen aan wetenschappelijk onderzoek, onderzoek in de kunsten en ontwerpend onderzoek. Zij worden met elkaar kritisch vergeleken om van daaruit een consistent theoretisch kader te poneren voor de ontwikkeling van een “Knowledge Base” in architectuur. In het tweede gedeelte wordt een algemene en geïntegreerde methodologie ontwikkeld voor gevalstudie onderzoek in de architectuur. De resultaten van een vergelijkend onderzoek in de rechten, geneeskunde en business administration vormt daartoe de basis. Het derde deel geeft praktische richtlijnen voor het ontwikkelen van een gevalstudie in de architectuur. De voorlopige inhoudstafel van het te publiceren boek is hieronder weergegeven.
Constructie, techniek en materiaalgebruik in de jezuïetenkerken in de Zuidelijke Nederlanden
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/12/2010
Betrokkenen: Piet Lombaerde, André De Naeyer, Els Van Hamme
Abstract:
In onze streken bleef de barok lange tijd beperkt tot ornamentiek. Welke jezuïetenkerken vertonen een barokke constructie en in welke mate? Waar wordt afgeweken van de Romeinse voorbeelden? Speelt de achtergrond van de architect een rol? De stijlkenmerken van de barok komen reeds uitvoerig voor in de literatuur, maar het domein van constructie, techniek en materiaalgebruik ligt nog open voor onderzoek.
De Architectuur van de Open Ruimte, Bouwkundig Concept
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/12/2010
Betrokkenen: Lucien Denissen, Saskia Gabriël
Abstract:
In complexe bouwprojecten zoals atria, is communicatie en samenwerking in het gefragmenteerde bouwproces soms moeilijk. De bedoeling van dit onderzoek is algemeen na te gaan welke hulpmiddelen de architect helpen het overzicht en de creativiteit in het bouwproces te bewaren.
Op enkele moeilijke parameters zoals daglichttoetreding, verlichting, veiligheid en brandveiligheid wordt onderzoek gedaan. Hieruit zullen een aantal typologieën ontwikkeld worden van atriagebouwen op basis van energieprestatie.
Voor licht en brandveiligheid (en eventueel thermisch comfort) zullen vormen en maatregelen onderzocht worden, ook voor de aanliggende ruimten, waar vaak de grootste problemen optreden.
Het doel van dit doctoraat is om de architect centraal te stellen in het ontwerp- en bouwproces, en hem/haar een werkmethodologie aan te reiken die als ondersteuning dient tot het integraal bouwproces van complexe bouwprojecten, specifiek voor atriagebouwen.
Ontwerpmethodiek in de digitale architectuurpraktijk
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/12/2008
Betrokkenen: Richard Foqué, Kathleen De Bodt, Piet Lombaerde
Abstract:
Het doel van de thesis is te onderzoeken, of, en zo ja, welke gemeenschappelijke ideeën ten grondslag liggen aan de digitale ontwerptechnieken in de periode 1990-2000. Er wordt nagegaan waarom het gebogen vlak prominent aanwezig is in digitale ontwerpen. Het onderzoek zal achterhalen of, en zo ja, welke digitale technieken en software dit hebben gestimuleerd en op welke manier. In het bijzonder wordt geanalyseerd op welke manier geluid en akoestiek in het digitale ontwerpproces kunnen ingezet worden. Aansluitend wordt een ontwerpapplicatie ontwikkeld, die zal toelaten de toepassing van akoestische analyses in het ontwerpproces te bestuderen.
Revisie van het Moderne
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/10/2010
Betrokkenen: Geert Driesen, Karen Kesteloot
Abstract:
Ontwerpend onderzoek, waarbij de woonomgeving van modernistische hoogbouwwijken uit de naoorlogse periode wordt onderzocht vanuit architectuurwetenschappelijk perspectief, om transformatiestrategieën te ontwikkelen, die zich enten op de inherente en karakteristieke potenties van het modernistische hoogbouwpatrimonium.
Valorisatie van de architectuur en de beeldkwaliteit van de Antwerpse 16de eeuwse omwalling, op basis van archeologisch, historisch en architecturaal onderzoek
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/12/2008
Betrokkenen: Piet Lombaerde
Abstract:
In 2002 startte de heraanleg van de Antwerpse leien en kwamen de monumentale restanten van de 16de-eeuwse gebastioneerde omwalling aan het licht. Deze bevatten nog de volledige blauwdruk met stadsmuur, poorten, bruggen, bastions en de buitengrachtmuur. Een vakoverschrijdend wetenschappelijk onderzoek dringt zich op om tot de bouwhistorische beschrijving van deze omwalling te komen en de architecturale kwaliteit ervan vast te leggen.
De architectuurkritische dimensie in de beeldende kunst.
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/01/2007
Einddatum: 31/12/2010
Betrokkenen: Christian Kieckens, Koen Van Synghel
Abstract:
Taal is hét vehikel voor intellectuele arbeid. Disciplines als filosofie en logica dragen bij tot kritische reflectie. Maar ‘beelden’ in de handen van beeldende kunstenaars hebben tevens het vermogen om zowel analytisch als synthetisch kritiek te formuleren. De architectuurkrititische dimensie van de beeldende kunst kan daarbij uiterst expliciet of impliciet zijn. Het doctoraatsonderzoek wil aan de hand van het oeuvre van verschillende hedendaagse beeldende kunstenaars de architectuurtkritische thema’s blootleggen die de fundamenten van de architectuur bevragen.
Recognition of architectural degrees in CARDS countries based on competences and learning outcomes (REFORMAE II tempus SCM project)
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/09/2007
Einddatum: 30/06/2008
Betrokkenen: Richard Foqué
Abstract:
Dit project is een vervolg op het REFORMAE I project dat liep van 2005 tot mei 2007. Op basis van de resultaten van dit project wordt een kader ontwikkeld voor de architectuurscholen van de CARDS-landen (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Kosovo, Servië-Montenegro en de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië), dat steunt op competenties als leer-output. Binnen dat kader zullen dan individuele leerprogramma’s en curricula per architectuurfaculteit ontwikkeld worden.
Penhouder voor het project is de Faculteit Architectuur van de Aristoteles Universiteit van Thessaloniki, Griekenland. De andere Europese partner is Het hoger Instituut Voor Architectuurwetenschappen Henry van de Velde van de Artesis Hogeschool Antwerpen. De deelnemende partners uit de CARDS-landen zijn de faculteiten architectuur van de universiteiten van Belgrado, Novi Sad, Nis, Sarajevo, Skopje en Tirana.
A strategy for developing a national qualifications framework for architectural education.
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/09/2007
Einddatum: 30/06/2008
Betrokkenen: Richard Foqué
Abstract:
Dit project is een vooronderzoek naar de elementen op basis waarvan een algemene strategie kan ontwikkeld worden, die kan leiden tot een nationaal kwalificatiesysteem ter beoordeling van de verschillende architectuuropleidingen in Turkije. Uitgangspunt is een op competenties gesteunde leeroutput, die kwalitatief kan geëvalueerd worden.
Stadsontwerp Kievit Fase 2
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/10/2007
Einddatum: 30/09/2008
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Dirk Janssen
Abstract:
Het eerste exploratief onderzoek richt zich naar de verdere verfijning en detaillering van het masterplan voor de invulling van het gebied Kievit fase 2, volgens het geformuleerde programma en de stedenbouwkundige randvoorwaarden. Hiermee zal voeding gegeven worden aan ruimtelijke toetsing van het masterplan en input voor de opmaak van het GRUP.
Visie inrichting "Groene Bruggen'
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/10/2007
Einddatum: 30/09/2008
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Dirk Janssen, Steve Salembier
Abstract:
Met de heraanleg van de ring rond Antwerpen en de visievorming over openbaar vervoer, wordt de verkeerssituatie van een heel aantal radiale stadswegen hertekend. De kans dient zich aan om een aantal van deze radialen te gebruiken als gerecycleerde groene verbindingen tussen binnen- en buitenstad. Dit kadert binnen het ontwerpend onderzoek naar de strategische ruimte van de groene singel (SRGS) binnen de stad. Het tweede exploratief onderzoek, zet dmv van een intensieve workshop-week in op deze problematiek.
Stadsontwerp, masterplan Spoor Oost.
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/10/2007
Einddatum: 30/09/2008
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Dirk Janssen
Abstract:
Het derde exploratief onderzoek richt zich naar de uitdiepen van de 9 concepten van de groene Singel, toegespitst op de locatie Spoor Oost. Dit resulteert uiteindelijk in een stadsontwerp voor de invulling van het gebied Spoor OoSt, volgens randvoorwaarden van het s-RSA, de visie op de Groene Singel, en een programma, voorafgegaan door een analytisch en volumetrisch onderzoek naar programma en morfologie. Hiermee zal enerzijds voeding gegeven worden aan ruimtelijke toetsing van de concepten van de Groene Singel, anderzijds zal input geleverd worden inzake de programmatische invulling en de projectdefinitie voor Spoor Oost.
Masterplan voor de onderwijsgebouwen van Lerende Stad
Type: Contractonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2008
Einddatum: 31/12/2011
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Steve Salembier
Abstract:
Lerende stad heeft voor deze legislatuur 155 miljoen uitgetrokken om nieuwe schoolgebouwen te realiseren en het bestaande patrimonium van schoolgebouwen te vernieuwen. Om dit uitgebreid proces te begeleiden heeft Lerende Stad een masterplan opgemaakt dat op de volgende gemeenteraad zal worden voorgelegd. Dit masterplan volgt natuurlijk het s-RSA en anderzijds ook bovenlokale engagementen, nl. Europese en federale fondsen. Het departement ontwerpwetenschappen is nu reeds betrokken in een opdracht voor de Vlaamse Bouwmeester. Ze onderzoeken 3 nieuwe scholen in het Antwerpse die kaderen in de inhaalbeweging op vlaams niveau en in een DBFM procedure. Er moet dus een goedkeuring gevraagd worden aan de Vlaamse Bouwmeester over een mogelijk synergie tussen deze opdracht van de Vlaams Bouwmeester en de opdracht vanuit Lerende Stad binnen de exploratieve projecten. De input voor het onderzoek wordt geleverd door Lerende Stad zodat dit onderzoek vanaf het 2e semester kan worden gestart. De leidraad voor de nieuwe scholen en vernieuwing van de bestaande scholen zal het concept van het campusmodel zijn.
Workshop/Debat in voorbereiding van de hoogbouwnota
Type: Contractonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2008
Einddatum: 31/12/2008
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Steve Salembier
Abstract:
Er wordt een workshop en een debat rond hoogbouw georganiseerd. De resultaten van het exploratief onderzoek rond hoogbouw van 2006-2007 kunnen hier worden getoond en er kan een debat worden gevoerd in het kader van de opmaak van de toekomstige hoogbouwnota.
Studio Open Scholen - inhaaloperatie Vlaamse Bouwmeester.
Type: Contractonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2008
Einddatum: 31/12/2008
Betrokkenen: Lieven Achtergael, Steve Salembier
Abstract:
In Vlaanderen hebben scholen in toenemende mate te kampen met een schrijnend ruimtegebrek, lokalentekort, onaangepaste of verouderde infrastructuur. Door het gebrek aan financiële middelen ontstond er immers bij de Vlaamse overheid een grote achterstand inzake bouwdossiers. De inhaaloperatie van de Vlaamse bouwmeester wenst hier verandering in te brengen. Naast het uitwerken van financiële pistes voor publiek-private samenwerking zal de Vlaams Bouwmeester schoolbesturen bijstand verlenen bij de uitwerking en opstart van bouwdossiers vanuit twee initiatieven: de organisatie van open oproepen en de samenwerking met architectuurscholen uit vlaanderen. Deze samenwerking kreeg de naam "studio open school" en houdt in dat gedurende de komende jaren masterstudenten uit diverse architectuurscholen van Vlaanderen ontwerpen zullen maken voor scholenbouwopgaves ten einde schoolbesturen bij te staan bij een goede definitie van hun project. Binnen het Hoger Instituut voor Architectuurwetenschappen Henry van de Velde wordt er tijdens het akademiejaar 2007-2008 gewerkt op een tiental dossiers binnen de domeinen bouwen en stedelijkheid. De resultaten zullen worden verwerkt tot hanteerbare rapporten en presentaties door de onderzoeksgroep architectuur en stedelijkheid.
Onderzoek naar de perceptie en de acceptatie van digitale middelen (Digital Design) in het ontwerpgericht architectuur onderwijs. Een bevraging
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/01/2008
Einddatum: 31/12/2009
Betrokkenen: Marc Muylle
Abstract:
De perceptie van de voor- en nadelen betreffende het gebruik van digitale middelen in het ontwerpgericht onderwijs (architectuur) blijkt zeer subjectief te zijn. De discussie overstijgt het digitaal generatieconflict. De aanvaarding en gebruik van deze middelen lijkt gepolariseerd. Toetsbare inzichten zijn nodig om de curricula af te stemmen op de snelle digitalisering van de maatschappij. Een bevraging hier omtrent moet de inzichten verschffen die tot aanbevelingen kunnen leiden.
New Urbanism in the low countries in international context: exchanges in theory and practice 1550-1750.
Type: Projectonderzoek
Ingangsdatum: 01/02/2008
Einddatum: 31/10/2010
Betrokkenen: Piet Lombaerde, Marc Muylle
Abstract:
Duurzaamheid in bouwprojecten voor geschakeld wonen.
Type: Doctoraat
Ingangsdatum: 01/02/2008
Einddatum: 31/01/2012
Betrokkenen: Lucien Denissen, Bart Janssens
Abstract:
|
meer nieuwsberichten
